Erfenis verworpen: mag je nog spullen uit de woning van je ouders halen?

Na het overlijden van een ouder blijkt soms dat er meer schulden zijn dan bezittingen. Dan kiezen veel kinderen ervoor om de erfenis te verwerpen. Maar wat met de foto's, de juwelen van je moeder of het horloge van je vader? Mag je die nog meenemen? En wie maakt de woning dan leeg?

In dit artikel lees je wat de regels zijn, vóór en na het verwerpen, en wat er met de spullen gebeurt.

1. Opgelet: spullen meenemen kan gelden als aanvaarding

Je kunt een erfenis aanvaarden door het uitdrukkelijk te zeggen, maar ook stilzwijgend: door iets te doen wat alleen een erfgenaam mag doen. Volgens notaris.be geldt het leegmaken van het huis van de overledene als een stilzwijgende aanvaarding. Hetzelfde geldt voor geld van de rekening van de overledene halen of zijn openstaande facturen ermee betalen.

Aanvaard je de erfenis, ook zonder het te beseffen, dan erf je ook de schulden.

Wat wel mag: handelingen die alleen dienen om de spullen te bewaren, erop toe te zien of ze voorlopig te beheren. Denk aan de woning goed afsluiten. Zulke handelingen gelden volgens de wet niet als aanvaarding, zolang je je niet als erfgenaam gedraagt.

2. En foto's of een aandenken, vóór je beslist?

De wet maakt geen uitzondering voor spullen met emotionele waarde, zoals foto's, brieven of een klein aandenken. Ook zoiets meenemen kan dus een risico zijn. Twijfel je? Vraag het eerst aan de notaris, voor je iets uit de woning haalt.

3. Hoe verwerp je een erfenis?

• Alleen via de notaris: sinds 2017 kan dat niet meer bij de griffie. De notaris maakt er een akte van en registreert ze in het centraal erfrechtregister.
• Kosten: gratis als je op eer verklaart dat de nalatenschap netto niet meer waard is dan €6.664,95 (bedrag sinds 1 augustus 2026). Is de nalatenschap meer waard, dan hangen de kosten af van het dossier.
• Termijn: er is geen korte deadline. Wel kunnen schuldeisers je na 3 maanden en 40 dagen na het overlijden dwingen om te kiezen.
• Let op je kinderen: verwerp je, dan gaat je deel naar je eigen kinderen. Zijn die minderjarig en willen ze ook verwerpen, dan moet de vrederechter dat goedkeuren.

Twijfel je over de schulden? Dan kun je ook aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. Dan betaal je de schulden alleen met wat er in de nalatenschap zit, niet met je eigen geld. Ook dat gebeurt via de notaris.

4. Na het verwerpen: mag je nog iets meenemen?

Nee. Wie verwerpt, wordt volgens de wet geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. Notaris.be schrijft letterlijk: persoonlijke zaken, bijvoorbeeld foto's, uit de nalatenschap opeisen, kan dus niet.

Wil je toch een aandenken? Dan kun je het vragen aan de familieleden die de erfenis wél aanvaarden. Wat zij erven, is van hen, en zij kunnen het je geven.

5. Wat gebeurt er met de spullen?

• Een ander familielid aanvaardt: de spullen gaan naar de volgende erfgenamen, bijvoorbeeld je kinderen, broers of zussen.
• Iedereen verwerpt: dan is het een onbeheerde nalatenschap. Op vraag van een belanghebbende, zoals een schuldeiser, of van het parket, stelt de familierechtbank een curator aan. Die maakt een inventaris, verkoopt wat waarde heeft en betaalt daarmee de schulden.

6. En de huurwoning van je ouders?

Huurde je vader of moeder, en werd het huurcontract gesloten vanaf 1 januari 2019? Dan eindigt de huur volgens het Vlaams Woninghuurdecreet automatisch op het einde van de tweede maand na het overlijden van de laatste huurder. De verhuurder krijgt dan een vergoeding van één maand huur.

Is de woning op dat moment niet leeggemaakt, dan kan de verhuurder de vrederechter vragen om een curator aan te stellen. Die mag de inboedel na 30 dagen verkopen. Voor oudere huurcontracten gelden andere regels: vraag raad aan de notaris of de verhuurder.

7. Wie maakt de woning leeg, en wie betaalt?

Heb je verworpen, dan hoef je de woning als erfgenaam niet leeg te maken. Dat doen de erfgenamen die aanvaarden, of de curator. De kosten worden dan betaald uit de nalatenschap.

Wij maken woningen leeg in opdracht van erfgenamen, notarissen, curatoren en verhuurders, en leveren daarbij een bewijs van afvoer. Lees meer bij ontruiming na overlijden, of in onze gids over wat het kost om een huis leeg te maken na een overlijden.

8. Let ook op de begrafeniskosten

Ook wie verwerpt, kan in sommige gevallen toch moeten bijdragen in de begrafeniskosten. En wie het contract met de begrafenisondernemer ondertekende, blijft daaraan gebonden. De rechtspraak is hierover niet eensgezind: vraag dus raad aan de notaris voor je iets betaalt of tekent.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Elke situatie is anders: overleg altijd met een notaris.

Veelgestelde vragen

Hoeveel tijd heb ik om te beslissen?

Er is geen korte deadline: het recht om te kiezen vervalt pas na 30 jaar. Maar na 3 maanden en 40 dagen na het overlijden kunnen schuldeisers je wel dwingen om een keuze te maken. Wacht dus niet te lang, zeker als er een huurwoning leeg moet.

Kan ik een verwerping nog terugdraaien?

Ja, zolang niemand anders de erfenis al aanvaard heeft, kun je ze nog aanvaarden. Bespreek dat met de notaris.

Moet ik de woning van mijn ouders leegmaken als ik verworpen heb?

Nee, niet als erfgenaam. De erfgenamen die aanvaarden of een curator zorgen daarvoor. Bij een huurwoning kan de verhuurder een curator laten aanstellen.

Kunnen jullie de woning leegmaken voor een curator of notaris?

Ja. Wij werken in opdracht van erfgenamen, notarissen, curatoren en verhuurders, met een duidelijke prijs vooraf en een bewijs van afvoer.